W gorącej wodzie kąpani? O kondycji polskiej kultury umysłowej pisze Andrzej Zybała


Ukazała się książka prof. Andrzeja Zybały Polski umysł na rozdrożu. Autor, dokonując analizy polskiej umysłowości, stawia tezę: za szybko działamy, za wolno myślimy.

Andrzej Zybała, już po raz kolejny podejmuje temat polskiej kultury umysłowej, krytycznie się odnosząc do jej kondycji. Dokonuje surowej, opartej na danych historycznych analizy. Bez niepotrzebnych emocji przedstawia fakty, które wskazują na niedostatki w  naszym myśleniu i analizie. W konsekwencji prowadzi to do tego, że strategiczne dla życia publicznego i rozwoju społeczeństwa decyzje są podejmowane bez dostatecznego przygotowania, a o ich długofalowych efektach myśli niewielu.

Opisując sytuację w kraju, Zybała przywołuje postać Cypriana Kamila Norwida i słowa poety:

W efekcie – jak pisał Cyprian K. Norwid – Polska społeczność nie wojuje myślą, brakuje jej krytyczności w myśleniu. Norwid wygłosił także znaną tezę o Polsce jako o kraju, gdzie od lat blisko stu każda książka wychodzi za późno, a każdy czyn za wcześnie – podejmujemy pośpieszne działania, bez uprzedniego ich przemyślenia i zrozumienia. Poeta twierdził, że „to jedno poprawiwszy, można zbawić naród.

Pisząc o deficycie wysiłków poznawczych, Zybała wskazuje na jego składowe, zwracając uwagę Czytelnika na niedostatek systematyczności w analizie, mało ciekawości i dążeń poznawczych. Wszystko to wpływa na trudności w zrozumieniu procesów złożonych przemian społeczno-gospodarczych, a co za tym idzie obniża zdolność zarządzania nimi, co powinno być przecież podstawową kompetencją rządzących.

Zybała definiuje polskie myślenie jako peryferyjne, rozumiejąc peryferyjność jako bycie obok głównego nurtu rozwojowego. W warunkach, w których siła umysłu stanowi o pozycji ekonomicznej na świecie, ignorowanie krytycznej analizy, zbyt dużo kosztuje. I są to koszty, które ponosi całe polskie społeczeństwo.

Więcej o stanie polskiej kultury umysłowej oraz jego konsekwencjach można przeczytać w książce Polski umysł na rozdrożu.